جهت بزرگنمایی عکس کلیک نمایید
آخرین شماره ها
نشریات دیگر
عناوین
فونت درشتر
فونت ریزتر
نسخه متنی
نسخه چاپی
ارسال به دوستان

فصل 3 بخش 1: تاریخ و جغرافیای مختصر مصر



«جمهوری عربی مصر» کشوری است در شمال شرقی آفریقا و جنوب دریای مدیترانه و غرب دریای سرخ، که از غرب با لیبی، از جنوب با سودان و از سوی شبه جزیره سینا با فلسطین مرز زمینی دارد.

دین اکثریت مردم این کشور "اسلام"، پایتخت و بزرگ‏ترین شهر این کشور "قاهره" و زبان رسمی آن عربی است.

مساحت این کشور 1٬002٬450 کیلومتر مربع و جمعیت آن حدود 85 میلیون نفر است.

 

1.        تاریخچه

تمدن منطقه کنونی مصر که در کناره رود نیل شکل گرفته در زمره کهن‌ترین تمدن‌ها به شمار می‌آید که از حدود ۴ هزار سال پیش از میلاد موجود است. مصر باستان، سرزمین فراعنه بود و پیامبرانی همچون یوسف، یعقوب، موسی و هارون ـ علی نبینا و آله و علیهم السلام ـ در این سرزمین تبلیغ کرده‏اند.

اسلام در سال ۱۹ هجری قمری (۶۴۱ م.) به مصر وارد شد و از آن زمان همواره از سرزمین‌های مهم اسلامی بوده است. پس از خلفای راشدین، امویان و عباسیان، خلفای فاطمی که تقریباً دو قرن بر بخش بزرگی از شمال آفریقا و خاورمیانه و دریای مدیترانه حکومت کردند مصر ار ازیر سلطه داشتند. «المعز» خليفه فاطمى در رمضان المبارک سال 362 قمری (973 م.) در مصر مستقر شد و بدين ترتيب، حكومت فاطميان در آن سامان به طور رسمى آغاز گردید.. فاطمیان به گسترشِ علم، هنر و بازرگانی علاقهٔ داشتند؛ لذا دانشگاه الازهر را پایه‌گذاری کردند؛ به گسترش و نشر مذهب اسماعيلى همت گماردند؛ و حکومتی مرفّه همراه با شادابی اقتصادی و فرهنگی را پدید آوردند. در نتیجه علاقه مردم مصر به اهل بیت پیامبر(ص) از آن زمان تاکنون پابرجاست. مشاهد متبرکه متعددی نیز در این کشور وجود ارد که منسوب به خاندان پیامبر(ص) است.

این سرزمین در سال ۱۵۱۷ میلادی تحت سیطره دولت عثمانی قرار گرفت و این سلطه تا زمان اعلام پادشاهی «محمدعلی پاشا» ادامه داشت.

در سال ۱۷۹۸ ناپلئون به مصر لشکر کشید و سپس انگلستان آن را تحت‏الحمایه خود کرد.

 

2.       دوران معاصر

افسران جوان مصر ـ به ریاست «محمد نجیب» و «جمال عبدالناصر» ـ در سال ۱۹۵۲ انقلابی را رهبری کردند که به سرنگونی پادشاهی مصر و سودان انجامید.

عبدالناصر از ۱۹۵۴ تا زمان مرگش در سال ۱۹۷۰ رهبر مصر بود. وی به لحاظ روحیه ناسیونالیستی خود در بین عر‏ب‏ها مشهور و محبوب بود و نهضت پان‌عربیسم را پایه‏گذاری کرد. از اقدامات مهم سیاسی او می‌توان به جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل و توافقنامه کانال سوئز نام برد.

پس از مرگ وی «سپهبد محمد انور السادات» به عنوان سومین رئیس جمهوری مصر انتخاب شد که پیمان ننگین کمپ‏دیوید را در کارنامه دارد. وی در۶ اکتبر ۱۹۸۱ (مهر 1360) به دست «خالد اسلامبولی» ترور شد و به قتل رسید.

بعد از سادات «محمد حُسنی سید مُبارَک» که افسر نیروی هوایی مصر و معاون سادات بود به ریاست جمهوری رسید. وی طبق قانون سال ۱۹۷۱ مصر، کنترل کامل کشور را بر عهده گرفت و تا قبل از قیام مردم، در قامت دیکتاتوری تمام‏عیار از قدرتمندترین حاکمان منطقه به شمار می‏رفت.

خودکامگی و وابستگی  حکومت مبارک و نیز احساس حقارت مردم به دلیل وابستگی این کشور به آمریکا و اسرائیل، به اعتراضات خیابانی مردم ـ معروف به "انقلاب 25 ژانویه" ـ منجر شد و دیکتاتور مصر پس از سی سال حکومت در 22 بهمن 1389 (11 فوریه 2011) سرنگون شد و حکومت در دست ارتش قرار گرفت.

مصر از دیدگاه سیاسی و فرهنگی یکی از مهمترین کشورها در جهان عرب و خاورمیانه‌است، بسیاری از شهروندان مصری به ریاست سازمان‌های بین‌المللی ملی و منطقه‌ای رسیده‏اند و دانشگاه الازهر مهم‏ترین مرکز علمی اهل‏سنت محسوب می‏شود.

 

3.      اقتصاد

اقتصاد مصر، وابستگی شدیدی به رود نیل دارد. زیرا  میزان بارش سالانه از 20 سلانتی متر در شمال تا 5/0  سانتی متر در صحراها در نوسان است. به همین دلیل،  فعالیتهای كشاورزی، منحصر به دلتای نیل شده كه در آن غله، میوه، برنج، نیشكر و سبزیجات به عمل می آید.

كتان، شبدر و میوه مصری، دو محصول عمده صادارتی هستند و صنعت توریسم. نیز درامد زیادی برای مصر دارد. پرورش  گاو، گوسفند، بز و شتر نیز در این كشور متداول است.

ایجاد کانال سوئز که در مسیری ۱۶۸ کیلومتری دریای سرخ را به دریای مدیترانه پیوند داده است چون مسیر ارتباطی میان سه قاره اروپا، آسیا و آفریقا می‌باشد، از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. ضمن اینکه دریافت عوارض از كشتی‏های عبوری از كانال سوئز نیز از منابع عمده درآمد دولت است.

فقر شدید از دیرباز در مصر وجود داشته است؛ اما انجام سیاست‏های غلط سرمایه‏داری و خصوصی‌سازی در سال‏های اخیر موجب ایجاد فاصله طبقاتی عمیق‏تر بین «اقلیت بشدت ثروتمند» و «اکثریت بشدت فقیر» شد.