جهت بزرگنمایی عکس کلیک نمایید
شماره 319
آخرین شماره ها
نشریات دیگر

یادداشت ؛ باشگاه‏هاى علمى؛ كار و همت مضاعف
غفورى نژاد محمد

 1. پيش‏درآمد
 نامگذارى‏هاى آغاز هر سال كه توسط مقام معظم رهبرى(دام ظله) انجام مى‏شود، بهانه‏اى است كه مسئولين كشور نسبت به كاستى‏ها و نارسايى‏ها، هوشمندانه‏تر از گذشته عمل كرده و با برنامه‏ريزى‏هاى كوتاه مدت، ميان مدت و بلند مدت، در راستاى رفع نواقص مزبور گام بردارند و چنانكه معظم له خود بارها متذكر شده‏اند، تلاش‏ها و اقدامات نبايد منحصر به يك سال و در طول سال شود؛ زيرا بسيارى از اهداف استراتژيكى كه از طريق نامگذارى‏هاى سالانه هدف‏گذارى مى‏شود، در طول يك‏سال قابل دسترسى نبوده و تدوين برنامه‏هاى چند ساله را مى‏طلبد.
 مقام معظم رهبرى، سال جارى را سال كار مضاعف و همت مضاعف ناميده‏اند. تلاش مضاعف يك استراتژى كلى است كه بايد در تمام زمينه‏ها و ابعاد نظام اسلامى عملى شود.
 از مهم‏ترين زمينه‏هايى كه نيازمند كار مضاعف و همت مضاعف است، حوزه فعاليت‏هاى علمى و فناورانه است، كه معظم له در سال‏هاى اخير بر روى آنها تأكيدهاى مضاعفى داشته و بارها در سخنرانى‏ها و پيام‏هايشان واژگانى، همچون جنبش نرم‏افزارى، نهضت علمى و تقويت روحيه خودباورى در زمينه‏هاى علم و فناورى، تزريق فرهنگ »ما مى‏توانيم« استفاده كرده‏اند.
 معظم له در ديدار با دانشمندان و اصحاب علم و فناورى براين نكته تأكيد ورزيدند كه ايران اسلامى از نظر پيشرفت علم و فناورى بايد به نقطه‏اى برسد كه دانشمندان جهان براى دستيابى به آخرين دست‏يافت‏هاى علمى در زمينه‏هاى گوناگون مجبور باشند زبان فارسى را ياد گرفته و در مجلات ايرانى آن را جستجو نمايند؛ چنانكه اكنون پژوهشگران كشورمان مجبور به فراگيرى زبان‏هاى خارجى هستند.
 بدون شك هدف مزبور با برنامه‏ريزى درست و واقع‏بينانه قابل دستيابى است. همانطور كه مقام معظم رهبرى در نخستين سخنرانى سال 89 در مشهد مقدس اشاره كردند، امروز كشورمان در زمينه‏هاى متعدد، از جمله فناورى هسته‏اى، نانو، علوم زيستى، شبيه‏سازى، دانش‏هاى فضايى و... در رديف هشت تا ده كشور اول دنياست و بدون شك اين رشته‏ها قابل توسعه است و ايران اسلامى مى‏تواند در زمينه‏هاى علمى بيشترى پيشتاز باشد، كه چشم‏انداز بيست ساله نظام اسلامى نيز براين نكته تأكيد شده است.
 در سال‏هاى اخير تلاش‏هاى خوب و مناسبى در جهت تحقق اهداف فوق الذكر انجام شده كه تشكيل معاونت علمى رئيس جمهور، بنياد ملى نخبگان و مركز دانش‏پژوهان شاهد و ايثارگر از جمله آنهاست.
 با عنايت به اينكه امسال نيز به نام كار مضاعف و همت مضاعف مزين گشته است و با عنايت به اينكه يك چارچوب‏هاى لازم براى پيشرفت كشور در زمينه‏هاى علمى، ايجاد زمينه مناسب براى رقابت ميان دانشمندان جوان كشور است، اين نوشتار بر آن است طرحى نو دراندازد و براى نخستين بار پيشنهاد »تشكيل باشگاه‏هاى علمى و فناورى وابسته به بنگاه‏هاى بزرگ اقتصادى« را مطرح سازد.
 
 2. باشگاه‏هاى ورزشى؛ الگويى براى توسعه علم و فناورى
 چنانكه مى‏دانيم، يكى از طرح‏هاى كلانى كه در تمام كشورهاى جهان براى پيشرفت و ترقى در زمينه‏هاى ورزشى و تربيت بدنى و كسب مدال‏هاى جهانى، قاره‏اى، منطقه‏اى و همچنين المپيك اجرا شده و بازدهى قابل توجهى داشته است، تشكيل باشگاه‏هاى ورزشىِ وابسته به بنگاه‏هاى بزرگ اقتصادى است. بنابراين، تشكيل اين باشگاه‏ها، علاوه بر ايجاد زمينه‏هاى مناسب براى تبليغات تجارى و بازرگانى براى بنگاه‏هاى بزرگ اقتصادى، زمينه‏ساز رقابت‏هاى داخلى در سطح ملى بوده و در طى يك فرآيند طبيعى نيز باعث پيشرفت كشورها در سطح مسابقات بين‏المللى ورزشى گرديده است.
 مزيت ديگر تشكيل باشگاه‏هاى ورزشى وابسته، ايجاد زمينه براى كشف استعدادهاى ناشناخته در زمينه تربيت‏بدنى و نيز پرورش و شكوفا ساختن آنهاست. در عين حال كه فعاليت اين باشگاه‏ها بار مالى مستقيمى براى دولت ايجاد نمى‏كند و هزينه‏هاى آن از طريق بنگاه‏هاى اقتصادى پشتيبان تأمين مى‏گردد.
 
 3. تشكيل باشگاه‏هاى علمى؛ زمينه‏سازى براى جهش در حوزه علم و فناورى
 اين مقال در پى آن است تا با الگوبردارى از شكل‏گيرى باشگاه‏هاى ورزشى - كه كارآيى و اثربخشى خود را در عرصه عمل نشان داده و كشورمان نيز ثمرات آن را در حوزه مسابقات ورزشى بين‏المللى چيده است - تشكيل باشگاه‏هاى علمى و فناورى زير نظر معاونت علمى رئيس جمهور و با پشتيبانى مالى بنگاه‏هاى اقتصادى را پيشنهاد نمايد. بخشى از هزينه‏هاى گزافى كه بنگاه‏هاى مزبور براى اداره باشگاه‏هاى ورزشى وابسته مى‏پردازند، مى‏تواند در خدمت پيشرفت علم و فناورى كشور قرارگيرد و به كشف و پرورش استعدادهاى علمى جوان اختصاص يابد؛ استعدادهايى كه متأسفانه هنوز هم هر ساله حجم عظيمى از آنان جذب دانشگاه‏ها و مؤسسات علمى و تحقيقاتى غربى مى‏گردند. چنين روندى ناشى از عدم برنامه‏ريزى مناسب از سوى مسئولان كشور براى جذب و پرورش حجم عظيمى از فارغ‏التحصيلان مقطع كارشناسى ارشد و دكترى در رشته‏هايى، همچون مكانيك، عمران، رايانه، علوم پايه، الكترونيك و... است.
 تشكيل باشگاه‏هاى مزبور، ظرفيت عظيمى جهت جذب استعدادها، پرورش آنها و به كارگيرى دستاوردهاى آنان در زمينه‏هاى مورد نياز كشور ايجاد مى‏كند.
 معاونت علمى رئيس جمهورى مى‏تواند با برنامه‏ريزى براى برگزارى مسابقات علمى سالانه ميان اين باشگاه‏ها در رشته‏هاى مختلفى؛ همچون مكانيك، عمران، رايانه، علوم هسته‏اى، فناورى نانو، علوم زيستى و... زمينه رقابت علمى سالم با هدف توليد علم و فناورى را فراهم نمايد.
 در اين ميان رسانه‏ها و صدا و سيما بايد با برنامه‏ريزى و پوشش تبليغاتى مناسب نسبت به فعاليت باشگاه‏هاى مزبور زمينه را براى تبديل شدن چهره‏هاى علمى، دانشمندان و پژوهشگران جوان به گروه‏هاى مرجع براى جامعه جوان كشور فراهم كرده و شور و نشاط علمى را به متن جامعه جوان و تحصيل‏كرده كشور منتقل نمايند.
 از ديگر مزاياى تشكيل باشگاه‏هاى مزبور، زمينه‏سازى براى انجام پژوهش‏هاى مرتبط با صنعت و ايجاد رابطه ميان دانشگاه و صنعت است؛ حلقه مفقوده‏اى كه سال‏هاست نظام ما از فقدان آن رنج مى‏برد. بنگاه‏هاى توليدى كه پشتيبانى باشگاه‏هاى مزبور را بر عهده خواهند داشت، با اولويت دادن به نيازهاى علمى و پژوهشى خود مى‏توانند از ظرفيت علمى ايجاد شده استفاده نموده و از آن بهره‏بردارى مناسب نمايند.
 
 4. اقدامات اجرايى
 تشكيل باشگاه‏هاى علمى پيش گفته نيازمند يك سلسله اقدامات اجرايى است كه عبارتند از:
 الف: تدوين آئين نامه تشكيل باشگاه‏هاى علمى و فناورى وابسته به بنگاه‏هاى اقتصادى توسط استادى متشكل از معاونت علمى رئيس جمهور (به عنوان رئيس)، مركز دانش‏پژوهان شاهد و ايثارگر، وزارت علوم، جهاد دانشگاهى، وزارت بهداشت و درمان (حسب مورد)، وزارت صنايع.
 ب: ابلاغ آئين‏نامه مزبور به شركت‏هاى توليدى دولتى در فاز اول به منظور تشويق و ايجاد زمينه براى حضور بنگاه‏هاى اقتصادى بخش خصوصى و تعاونى براى فعاليت در اين زمينه در فازهاى بعدى.
 ج: برنامه ريزى جهت برگزارى مسابقات علمى در رشته‏هاى اصلى و پركاربرد در زمينه فناورى‏هاى نوين با محور نوآورى، ابتكارات و اختراعات، توليد علم (مقالات علمى - ترويجى، علمى - پژوهشى، مقالات ISI، كتاب و...)
 د: استفاده از دانشجويان و فارغ التحصيلان مقاطع كارشناسى ارشد و دكترى در رشته‏هاى مرتبط به عنوان اعضاى باشگاه‏ها و به‏كارگيرى اساتيد نوآور و مبتكر دانشگاه به عنوان مربى در باشگاه‏هاى مزبور.
 ه: اعطاى تسهيلات مالى و دستمزد متناسب به اعضاء مربيان باشگاه‏ها و اعطاى پشتيبانى اجتماعى، همچون معافيت از خدمت سربازى يا اعطاى امريه براى خدمت دوران سربازى در باشگاه‏هاى علمى براى اعضاء.... آنچه در اين نوشتار ارائه گرديد، طرحى اوليه و خام بوده و لازم است به عنوان چارچوبى كلى در مجامع كارشناسى صالح مورد بررسى، حك و اصلاح قرار گيرد تا براى اجراء آماده گردد.
 بديهى است اجراى اين طرح مى‏تواند به الگويى براى كشورهاى در حال توسعه و حتى توسعه يافته تبديل شود تا از اين طرح، زمينه براى رقابت‏هاى علمى باشگاهى و ملى در سطح بين‏المللى فراهم گردد.

فهرست عناوین
فونت درشتر
فونت ریزتر
نسخه متنی
نسخه چاپی
ارسال به دوستان