خرداد 1394
 
شماره : 279
آخرین شماره ها
نشریات دیگر

زنان و خشم
موسوی زهرا

 

زنان و خشم‏

ميشل فراسيس‏
ترجمه: زهرا موسوى‏

چگونه عصبانيت خود را به دور از استرس و به نحو مثبتى اداره كنيم؟

درست يا غلط، معمولاً زنان را حساس‏تر، عاطفى‏تر و پر حرف‏تر از مردان توصيف مى‏كنند، ولى بر خلاف بسيارى از تصورات كليشه‏اى و قالبى در مورد زنان، ما معمولاً به سادگى خشم شديدى را ابراز نمى‏كنيم. بعضى از ما احتمالاً آن را فرو مى‏بريم و بعضى هم با آن منفعلانه برخورد مى‏كنيم؛ يا حتى با آماج قرار دادن افراد بى‏گناه يا آسيب‏پذير (مانند كودكان، افراد مسن، راننده ناشناسى كه در خيابان مشغول رانندگى است) آن را تخليه مى‏كنيم. از آنجا كه احساسات، افكار و هيجانات ما طى قرن‏ها سركوب شده، اگر حالا كه آزادى پيدا كرده‏ايم طور ديگرى واكنش نشان دهيم، قابل درك خواهد بود. اما با اين حال بر عكس بسيارى از مردان، زنان دوست ندارند خشم خود را به طور فيزيكى مثلاً از طريق ورزش‏هاى خشن (چه تماشا و يا شركت در آن) يا با برخوردهاى تهاجمى، ابراز كنند، ولى نتيجه خفه كردن احساسات در زنان، افسرده شدن آنان است. شايد هم اضطراب و عزت نفس پايين به آن اضافه شود. از اين‏رو، آموختن روش‏هاى موفقيت‏آميز اداره كردن و كنترل احساسات خشمگينانه، اهميت زيادى دارد. اين كار به شما كمك مى‏كند علل ظاهرى و عميق خشم خود را بدانيد و به خوبى از پس آن برآييد. ممكن است اين كار به نظر شما ساده و خودانگيخته باشد، اما اوّل اين مطلب را تا آخر بخوانيد.

1- مواردى كه شما را عصبانى مى‏كنند بشناسيد

بسيارى از زنان با عصبانيت در خانه مى‏چرخند. شايد همسر خود را ملامت كنند كه به آنها در تميز كردن خانه كمك نكرده يا از كار خود ناراضى باشند كه چرا حقوق كافى به دست نمى‏آورند، يا حتى از فرزندان خشمگين باشند كه به حرف آنها گوش نمى‏كنند. شكايت‏ها ممكن است اندك يا بى‏پايان باشند و در انتهاى روز ممكن است اين افكار منفى منجر به ايجاد احساسات شديد و خشنى شوند، در نتيجه، احساس مختلطى از خشم و ناراحتى را تجربه كنند كه واقعاً بى‏معنى باشد يا نتوانند دليلى براى آن پيدا نمايند. از اين‏رو بهتر است ياد بگيريم چگونه با احساسات خود در تماس باشيم، نيز منشأ صحيح احساسات را شناسايى كنيم. بانويى ممكن است از اينكه همسرش به او در كارهاى خانه كمك نكرده، ناراحت باشد. اين يك نكته قابل قبول است. آن را يادداشت كنيد و در جلسه خانوادگى در مورد آن صحبت كنيد، ولى اوّل مشكل را بشناسيد و پس از نوشتن آن روى كاغذ آن را ارزش‏گذارى كنيد. اين كار را هر بار كه اتفاق ناراحت‏كننده يا خشم‏برانگيز براى شما مى‏افتد (پيش از اينكه سعى كنيد آن را حل نماييد) انجام دهيد.

2- خشم خود را بپذيريد [و آن را تخليه كنيد!]

شايد يكى از موانع داشتن يك جامعه منظم و قابل قبول، ظهور بيانى يا فيزيكى احساسات خشمگينانه و دشمنانه شديد باشد. اگر هر فردى در جامعه هر وقت عصبانى شد، بدون هيچ ابايى خشم خود را ابراز كند (چه به طور كلامى، چه فيزيكى) هرج و مرج جامعه را فرا خواهد گرفت، ولى گاهى اوقات (به ويژه در مورد زنان) تصور مى‏كنيم وقتى ناراحت يا عصبانى هستيم، حتى جيغ هم نبايد بكشيم، يا نبايد فرياد بزنيم و به هيچ چيز و هيچ كس نبايد حمله بكنيم. از آنجا كه انجام اين رفتارها نسبت به ديگران اصلاً قابل قبول
نيست (به ويژه جلوى ديگران يا بچه‏ها نبايد آن را انجام دهيم)، خوب است آنها را در اتاق خلوتى ابراز كنيم. مى‏توانيم به بالش ضربه بزنيم، آنجا گريه كنيم، يا حتى صفحه‏هاى دفتر قديمى تلفن را پاره كنيم. اين كار ممكن است به بعضى افراد براى غلبه بر احساسات خيلى شديد خشمگينانه كمك كند. البته بسته به شدت هيجان، روش‏هاى ابراز آن فرق مى‏كند؛ ممكن است روش بالا لازم نباشد. بعضى ممكن است ترجيح بدهند مطلبى بنويسند، نقاشى يا طراحى كنند يا به تفكر بپردازند. در هر حال به خودتان اجازه بدهيد بدون احساس ناراحتى، خشم خود را تخليه كنيد.

3- معناى عميق‏تر خشم خود را بفهميد

پس از اينكه به خود اجازه داديد خشم خود را احساس كنيد و فهميديد خشم متوجه چه كسى يا چه چيزى است (مثلاً شوهرى كه زياد به شما كمك نمى‏كند يا بچه‏هايى كه حرف گوش‏كن نيستند)، وقت آن رسيده كه عميق‏تر به خشم نگاه كنيد. على‏رغم اينكه تشخيص داده‏ايد رفتار همسرتان رنجش‏آور و فردى نامرتب است، ولى بايد ببينيد چرا اين مسئله تا اين حد شما را مى‏رنجاند. شايد دليل ساده آن اين باشد كه دوست نداريد در يك خانه كثيف زندگى كنيد، ولى شايد علت خشم شما اين باشد مردى كه با او ازدواج كرده‏ايد درخواست‏هاى شما را خيلى جدى نمى‏گيرد و به آن توجه نمى‏كند. اگر همين طور باشد، خيلى آزاردهنده خواهد بود. به همين ترتيب، دست‏نيافتن به ترفيعى كه خود را سزاوار آن مى‏دانيد ممكن است واقعاً منصفانه نباشد، ولى شايد هم باعث كاهش عزت نفس‏تان شود و اين مسئله شما را آزار بدهد. تقريباً هميشه پشت هر خشمى، احساسات عميق‏ترى وجود دارد كه آزاردهنده است.

درگير شدن با آنچه آزارمان مى‏دهد سخت‏ترين بخش كار است، چرا كه معمولاً اين احساس را در ما ايجاد مى‏كند كه به شخصيت خود حمله كرده‏ايم. بهتر است در موارد شديدتر حتماً به يك مشاور متخصص مراجعه كنيد.

4- خط و مرزها را مشخص كنيد

كاويدن هر احساس آزاردهنده، يك قدم بسيار مهم است كه ممكن است منجر به كشف چندين مسئله عميق‏تر در درون شما شود. گاهى خشم ما به اين علت است كه خود را در موقعيت‏هايى قرار مى‏دهيم كه نااميدى را براى ما به ارمغان مى‏آورد. منظور از نااميدى اين نيست كه منفى‏گرا مى‏شويم و ديگر انتظار هيچ چيز خوب و ارزشمند را نخواهيم داشت بلكه فقط احساس خوشايندى پيدا مى‏كنيم. بهتر است به جاى
اين كار، برنامه‏ريزى كنيم و حدودى را براى خود ترسيم كنيم كه ديگران از آن تجاوز نكنند. اگر به جشنى دعوت شده‏ايد و مى‏خواهيد زودتر از ديگران آنجا را ترك كنيد اما دوستان‏تان اصرار كنند تا نصف شب بمانيد، در حالى كه دوست داريد آن موقع در رختخوابِ راحت خود خوابيده باشيد، بايد از برنامه خود پيروى كنيد، نه برنامه آنها.

اگر به خاطر انجام كارهاى فوق‏العاده در آخر هفته عصبى مى‏شويد، بايد در كار خود تجديدنظر كنيد.
اين را هميشه به ياد داشته باشيد: وقتى فقط نيمى از شما وجود دارد، نمى‏توانيد به ديگران كمك كنيد، زيرا نيمه ديگر شما خسته، عصبى و تحت فشار است. اگر ياد بگيريم به ديگران اين اجازه را ندهيم كه به حدود ما تجاوز كنند، كمتر از دست آنها عصبانى خواهيم شد.
از اين‏رو انتخاب دوستانى كه از نظر فكرى و ضوابط اخلاقى شبيه شما هستند، از دو جهت باعث از بين رفتن عصبانيت‏تان مى‏شود: يكى اينكه، با دوستانى كه شما را ناراحت يا نااميد مى‏كنند، معاشرت نمى‏نماييد؛
ديگر اينكه، با افرادى دوست هستيد كه با آنها احساس راحتى مى‏كنيد و مى‏توانيد راحت در مورد مشكلات خود با آنها حرف بزنيد و نيازى نيست هميشه به روى آنها لبخند ساختگى بزنيد.

5- خودتان را بشناسيد

گذشته از ترسيم حد و مرز براى ديگران، شناخت امورى كه هيجانات خشم‏آلود شما را تحريك مى‏كنند، قدم مهمى در اجتناب از خشم است، چون ممكن است شما را با ريشه مشكل آشنا كند. اگر نمى‏دانيد چه چيزى شما را تحريك مى‏كند، قدم اوّل اين است كه هر وقت آشفته شديد، يادداشت كنيد چرا الان آشفته هستيد.
اگر مى‏بينيد وضع در حال وخيم‏تر شدن است و داريد برافروخته‏تر مى‏شويد، مى‏توانيد با انجام تكنيك‏هاى آرامش يا تنفس عميق، خود را آرام كنيد. علاوه بر آن، آماده كردن آنچه مى‏خواهيد بگوييد و مشخص كردن نوع واكنش مناسب، در بيان احساسات‏تان به شما كمك خواهد كرد.

6- خواسته‏هاى خود را صريحاً بيان كنيد

بعضى از ما به اين خاطر آشفته مى‏شويم كه نمى‏توانيم خواسته‏هاى خود را به دست بياوريم؛ چه خواستن يك هديه بخصوصى باشد يا ترفيع گرفتن در شغل، يا قرض گرفتن از يك دوست و يا حتى برقرارى يك ارتباط جديد. اگر به ديگران نگوييم چه چيزى ما را خوشحال مى‏كند، آنها نمى‏توانند حدس بزنند. ممكن است رئيس‏تان على‏رغم اينكه معتقد باشد شما يكى از بهترين كارمندان او هستيد، ولى اينقدر گرفتار مشغله كارى باشد كه فراموش كند به شما ترفيع بدهد؛ از اين‏رو بايد كارهايى را كه انجام داده‏ايد، به اطلاع او برسانيد و بپرسيد آيا به زودى يا حتى امروز ممكن است ترفيع بگيريد؟
شوهرتان ممكن است بداند شما طلا و جواهرات دوست داريد، ولى انتخاب طلايى كه از آن خوش‏تان بيايد، ممكن است كمى سخت باشد. به او بگوييد چه چيزى دوست داريد. اكثر مردم آن قدر درگير زندگى هستند كه نمى‏توانند هميشه گوش به زنگ تشخيص نيازهاى ديگران باشند. اگر مى‏خواهيد شما را نااميد و ناراحت نكنند، با ديگران رُك و صريح باشيد. از طرف ديگر، فهميدن اينكه كى هستيد و چه مى‏خواهيد، خيلى مهم است. اگر احساس مى‏كنيد از خودِ واقعى‏تان دور شده‏ايد، با تمرين‏هاى ساده شروع كنيد، مثل نوشتن علايق خود (رنگ مورد علاقه، ميوه، سبزيجات، شايستگى‏ها، نوع لباس‏ها و ...) بدليجاتى را كه به آنها علاقه داريد، لباس‏ها، اتاق خانه و ... از مجلات قيچى كنيد و آنها را نگه داريد. ويژگى‏هايى را كه دوست داريد در يك دوست كامل يا يك همدم بيابيد، ثبت كنيد. سعى نماييد خود را بشناسيد: شما بايد بقيه عمرتان را با خودتان زندگى كنيد!

7- خود را ارزشمند شماريد و ديگران را ببخشيد

دنياى شلوغ و درهم برهمى است و ديگران شايد نتوانند هميشه وقتى با شما برخورد مى‏كنند، در بهترين حالت باشند (شايد هم بر عكس آن باشند). از اين‏رو، در چنين موقعيت‏هايى كه نه زندگىِ شما را تهديد مى‏كند و نه آن را واژگون مى‏سازد، صبر و گذشت لازم است. همه انسان هستيم، پس سعى كنيد مردم را هميشه در قالب و چارچوبى محدود نكنيد. از طرف ديگر خود را به خاطر يك اشتباه كوچك سرزنش نكنيد.
اشتباه كردن طبيعى است. به همين خاطر خيلى مهم است هفته‏اى يك بار كار فوق‏العاده جالبى براى خود انجام دهيد، مخصوصاً وقتى عصبى هستيد، چه يك حمام آب گرم باشد، يا پياده‏روى و يا خريدن يك مجله جديد. استحقاق اين پاداش‏ها را داريد. اين وضع به شما كمك مى‏كند آرامش خود را به دست بياوريد.
حداقل هفته‏اى يك بار از ديگران قدردانى كنيد و نسبت به آنها بخشنده و گشاده‏دست باشيد. اين كار نه تنها براى ديگران مفيد است، بلكه باعث رشد و آرامش روح و روان شما است.

چند تكنيك كلى براى مقابله با خشم‏

حتى اگر همه مراحل بالا را انجام دهيد، باز خشم، گاهى به درون زندگى شما مى‏خزد، چرا كه يك هيجان شايع بشرى است؛ ضمناً طبيعى است و فقط نياز به كنترل كردن و جهت دادن دارد. فعال بودن، بهترين راه كنترل خشم است. در زير به بعضى از فعاليت‏هايى كه در اين زمينه مفيد هستند و در زندگى روزمره شما هم وجود دارند، اشاره مى‏كنيم:
ورزش، پياده‏روى، صحبت با دوستان، خنده، مديتيشن، يوگا و خواندن مجله و روزنامه.
اگر احساس مى‏كنيد خشم به طور خطرناكى شما يا ديگران را آشفته مى‏سازد، حتماً به روانشناس مراجعه كنيد.

فهرست عناوین
فونت درشتر
فونت ریزتر
نسخه متنی
نسخه چاپی
ارسال به دوستان