خرداد 1394
 
شماره : 279
آخرین شماره ها
نشریات دیگر

حكمت در آفرينش ، عدالت در قوانين
تقوی محمدکاظم

 

قرآن، زنان، نكته‏ها و پيام‏ها (4)
حكمت در آفرينش‏ عدالت در قوانين‏

محمدكاظم تقوى‏

«و لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِه بَعضَكُم عَلى بَعضٍ لِلرِّجالِ نصيبٌ مِمّا اكْتَسَبوا و لِلنِّساءِ نصيبٌ مِمّا اكْتَسَبنَ وَ اسْئَلوا اللَّهَ مِن فضله انَّ اللَّهَ بِكلِّ شى‏ءٍ عليم.» (نساء، 32)
برترى‏هايى را كه خداوند نسبت بدان بعضى از شما را بر بعضى ديگر برترى داده، آرزو نكنيد. مردان بهره‏اى از آنچه به دست مى‏آورند دارند و زنان [نيز] بهره‏اى از آنچه به دست مى‏آورند، و از فضل خدا بخواهيد كه او به هر چيز دانا است.

پيام‏ها و نكته‏ها

1- خداوند حكيم در آفرينش آدميان، بر اساس حكمت خود، تفاوت‏هايى را ميان آنان قرار داد و زنان و مردان از نظر طبيعى تفاوت‏هايى با يكديگر دارند. چنان كه در تشريع و وضعيت حقوقى نيز، بين زن و مرد تفاوت‏هايى قرار داده است. اين تفاوت‏هاى طبيعى و حقوقى كه از حكمت و عدالت الهى برخاسته است به نفع انسان - اعم از زن و مرد - و براى حفظ نظام زندگى فردى و اجتماعى او مى‏باشد و از آنجايى كه نقش‏ها و مسئوليت‏هاى زن و مرد متفاوت ديده شده، آفرينش و برخوردارى‏هاى حقوقى آنها نيز متناسب با نقش آنان است.
2- در اين آيه شريفه افراد از آرزو كردن برخوردارى از مزاياى ديگران نهى شدند كه توجه به حكمت در آفرينش و عدالت در قوانين الهى زمينه و انگيزه آرزوى همسانى را از بين مى‏برد و آگاهى از نظام احسن خداوند رضايت از داشته‏ها و كوشش براى شكوفايى استعدادها را در پى خواهد داشت.
3- زن و مرد در مسئله مالكيت از حق مساوى و يكسانى برخوردار مى‏باشند. بنابراين تفاوت اين دو در آفرينش نبايد دستاويز تبعيض عليه يك طرف گردد.
4- آيه شريفه، دو حق مالكيت و كسب را براى زن به رسميت مى‏شناسد. پس زنان بر اساس اين حق شرعى مى‏توانند در خانه يا بيرون از خانه - البته با حفظ حدود الهى و حقوق زناشويى - به فعاليت‏هاى اقتصادى اقدام كنند و دست زدن به هر نوع تلاش سازنده اقتصادى براى آنها مجاز مى‏باشد.
5- نهى از آرزوى داشته‏هاى ديگران با فرمان به درخواست از فضل و رحمت و بركت الهى عوض شده است. چرا كه او به همه چيز دانا و آگاه است و از رحمت بى‏كران خويش به هر كس، هر آنچه صلاح بداند عطا مى‏كند. در باره نعمت و فضيلت ديگران غبطه خوردن امر ناپسندى نمى‏باشد و همان گونه كه در روايات آمده انسان مؤمن غبطه مى‏خورد ولى نسبت به ديگران و دارايى‏هاى آنان حسد نمى‏ورزد.(1) چرا كه ريشه اصلى كفر حسد ورزيدن است.(2)

نكته‏

ارزش اعطاى حق مالكيت به زن در مكتب حيات‏بخش اسلام آنگاه بيشتر جلوه مى‏كند كه بدانيم مكاتب و نظام‏هاى فكرى - سياسى مدعى ترقى و مدافع حقوق انسان و پرچمداران آزادى زن از اواخر قرن نوزده ميلادى به حق مالكيت زن گردن نهادند! و زنان انگليسى تا سال 1870، زنان آلمانى تا سال 1900، زنان سوئيسى تا سال 1907، زنان ايتاليايى تا سال 1919 مالك شناخته نمى‏شدند.(3)
ويل دورانت، تاريخ‏نويس و تحليل‏گر معروف تاريخ در دوره معاصر، در اشاره به انگيزه اعطاى حق مالكيت در اروپا مى‏نويسد:
«نخستين قدم براى آزادى مادرانِ بزرگ ما قانون 1882 بود. به موجب اين قانون، زنان بريتانيا از آن پس از امتياز بى‏سابقه برخوردار مى‏شدند و آن اينكه پولى را كه به دست مى‏آوردند حق داشتند براى خود نگه دارند. اين قانون را كارخانه‏داران مجلس عوام وضع كردند تا بتوانند زنان انگلستان را به كارخانه‏ها بكشانند ... زنان، كارگران ارزان‏ترى بودند و كارفرمايان، آنان را بر مردانِ سركشِ سنگين‏قيمت ترجيح مى‏دادند.»(4)
سودجويان دنياپرست براى چرخاندن چرخ كارخانه‏هايشان و نيز رونق فروشگاههايشان و تفريح و سرگرمى خود، زنان را از خانه به كارخانه كشاندند و رنج و زحمت او را زياد كردند. ولى اسلام نه تنها حق مالكيت زن را تأييد و تأكيد كرد، بلكه در زندگى زناشويى تأمين زندگى او را نيز بر عهده مرد نهاد تا او براى تأمين معاش مجبور به كار نباشد.

1) اصول كافى، ج‏2، ص‏307، ح‏7.
2) همان، ص‏327.
3) نظام حقوق زن در اسلام، ص‏200.
4) لذات فلسفه، ص‏158.

فهرست عناوین
فونت درشتر
فونت ریزتر
نسخه متنی
نسخه چاپی
ارسال به دوستان