جهت بزرگنمایی عکس کلیک نمایید
 
شماره 4
آخرین شماره ها
نشریات دیگر

گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام سید حمیدرضا محمودزاده‌حسینی
جمالی فرد حسین

از مدرسه‌ی علوی تا دانشگاه مجازی

حسین جمالی‌فرد

>شاید اولین پرسشی که برای من یا هم‌سن و سال‌های من مطرح می‌شود‌، این است چرا طلبگی‌؟

- از کودکی اشتیاق فراوانی برای طلبگی و پوشیدن لباس روحانیت داشتم‌؛ البته‌، عوامل گوناگونی‌، از جمله‌: حوادث انقلاب‌، دیدار با امام راحل‌(ره) و شهادت استاد مطهری‌(ره)‌، در ایجاد این اشتیاق تأثیرگذار بود‌. در همان دوران نوجوانی دیدار و برخوردهای افرادی چون مرحوم آیت‌الله مجتهدی نیز‌، موجب تقویت این انگیزه شد و از همه مهم‌تر‌، تدابیر و روش تربیتی پدرم در این زمینه تعیین‌کننده بود‌. به هر حال همواره تصمیم داشتم بعد از دبیرستان به قم بروم و در حوزه‌ی علمیه تحصیل کنم‌.

همین باعث شد از مدرسه‌ی علوی به مدرسه‌ی علوم و معارف شهید مطهری رفتید‌؟

- حدود یک ماهی که از ورودم به دبیرستان گذشته بود‌، مطلع شدم دو تن از دوستان دوران دبستان و راهنمایی که سال‌ها در مدرسه‌ی علوی با آن‌ها همراه و هم‌کلاس بودم‌، در میان راه‌، به جای دبیرستان علوی به مدرسه‌ی دیگری با نام دبیرستان شهید مطهری رفته‌اند. تا آن زمان نام این مدرسه را نشنیده بودم و از شیوه و رشته‌ی آن اطلاعی نداشتم‌. با کمی پرس و جو مشخص شد رشته‌ی جدیدی با عنوان رشته‌ی علوم و معارف اسلامی ایجاد شده و این دبیرستان عهده‌دار ارائه‌ی آن است‌. ظاهراً طراح و مبتکر این رشته‌، مسئولان همین مدرسه بودند و برای گسترش دامنه‌ی فعالیت مدرسه‌ی عالی شهید مطهری و به‌عنوان بخش دبیرستانی این مرکز آموزشی‌، اولین دبیرستان علوم و معارف اسلامی کشور را‌، دو سال پیش از آن تاریخ راه انداخته بودند‌؛ یعنی این دبیرستان تا آن زمان‌، دو دوره دانش‌آموز جذب کرده بود‌. همین که در این رشته‌، دروس حوزوی ارائه می‌شد و مقدمه‌ای برای طلبگی به شمار می‌رفت‌، کافی بود تا فکر و ذهنم را به خود مشغول کند و به فکر تغییر مدرسه و رشته بیفتم‌.

خانواده مخالفتی نداشتند‌؟

- موضوع را با خانواده در میان گذاشتم‌. بررسی‌های آن‌ها و شناخته‌شده و معتبر بودن خانواده‌ی دوستانی که این مدرسه را انتخاب کرده بودند‌، به سرعت اعتماد پدرم را جلب کرد و این جابه‌جایی انجام شد‌.

و بالأخره به حوزه‌ی علمیه‌ی قم رفتید‌؟

- بله، همان‌طور که عرض کردم‌، اشتیاق به حوزه از کودکی با من بود و این مقطع را هم به‌عنوان مقدمه‌ای برای ورود به حوزه انتخاب کردم؛ حتی در سال آخر دبیرستان که همه‌ی بچه‌ها مشغول آماده شدن برای کنکور بودند‌، من به صورت خاص وقتی را برای کنکور نگذاشتم و در همان ایام‌، دروس یکی‌- دو سال از حوزه را به صورت شخصی خواندم و وقتی به قم آمدم‌، طلبگی را از سال چهارم حوزه ادامه دادم‌. البته‌، همان زمان بعضی از معلمان دبیرستان به من توصیه کردند‌، حتی اگر نمی‌خواهی به دانشگاه بروی‌، در کنکور شرکت کن تا این فرصت را از دست نداده باشی‌. من هم با همان شرایط در کنکور شرکت کردم و با رتبه‌ی 113 در دانشگاه تهران قبول شدم‌؛ اما بدون این‌که حتی به ثبت‌نام در دانشگاه فکر کنم به قم آمدم‌.

اساتید شما در قم چه کسانی بودند‌؟

- آیات عظام‌: جوادی آملی‌، شبیری زنجانی‌، حائری و مددی.

چرا خیلی از جوانان به موقع نمی‌توانند به سمت علایق و استعداد خود تغییر مسیر بدهند‌؟

- بله‌، این موضوع خیلی مهم است‌. شناختن علاقه و تصمیم‌گیری درست‌، در موفقیت انسان بسیار تأثیر‌گذار است‌. من افرادی را می‌شناسم که به دلیل نشناختن علاقه و استعداد خود یا تردید و دودلی در انتخاب‌، فرصت‌های بزرگی را از دست داده‌اند و با این‌که بسیار مستعد بودند‌، نتوانستند در هیچ زمینه‌ای موفق و شاخص شوند‌. مربیان و خانواده‌ها در این زمینه مسئولیت بزرگی دارند و باید به تدریج به نوجوانان کمک کنند تا استعداد و علاقه‌ی خود را به درستی کشف کنند و به آن‌ها اجازه‌ی جرأت تصمیم‌گیری آزادانه در مسیر علاقه را بدهند.

چه کاری باید کرد که بعد‌ها دچار سرخوردگی و حسرت نشویم‌؟

- به نظرم این‌که کدام مسیر و رشته را  انتخاب کنیم‌، چندان مهم نیست‌. مهم این است که علاقه و استعداد خود را بشناسیم و در همان مسیر با جدیت تلاش کنیم تا موفق‌ترین فرد آن رشته باشیم‌. خداوند هر کسی را با روحیاتی متفاوت و برای کاری خاص آفریده است‌. تقریباً همه‌ی انسان‌ها می‌توانند بهترین و موفق‌ترین فرد یکی از رشته‌ها و شغل‌ها باشند‌؛ به شرطی که آن زمینه و رشته را تشخیص دهند و همه‌ی توان خود را در آن عرصه به کار گیرند‌.

در کنار درس‌، کار هم می‌کردید‌؟

- بله‌. از آن‌جا که دو سال بعد از ورود به حوزه‌ی قم ازدواج کردم‌، همان سال‌های  ابتدایی طلبگی در کنار درس‌، مشغول به کار شدم‌. اشتغالم در مؤسسه‌ی دارالحدیث و مرتبط با فعالیت‌های تحقیقاتی بود‌. محیط دارالحدیث و پیش‌گامی آن در استفاده از نرم‌افزار‌های تحقیقاتی و حتی هم‌کاری در تولید برخی از نرم‌افزار‌ها‌، موجب آشنایی‌ام با رایانه و شناختن امکانات ظرفیت‌های بالای آن شد‌. این آشنایی و علاقه‌، شرایطی ایجاد کرد تا وقتی در دارالحدیث مسئولیت فعالیت‌های اطلاع‌رسانی و فرهنگی بر عهده‌ام گذاشته شد‌، راه‌اندازی پایگاه اینترنتی دارالحدیث و استفاده از این فرصت را در اولویت قرار دهم‌.

چه شد که به فکر آموزش الکترونیک افتادید و در نهایت دانشکده‌ی مجازی علوم و حدیث شکل گرفت‌؟

- همین درگیری کاری موجب شد روز به روز با فضای اینترنت و امکانات آن بیش‌تر آشنا شوم‌. سال‌ها بعد که به تهران و دانشکده‌ی علوم حدیث منتقل شدم و مسئولیت‌های دانشگاهی بر عهده‌ام گذاشته شد‌، هم‌چنان در صدد بهره‌گیری از امکانات و فضای اینترنت بودم‌. ده سال پیش که آغاز آشنایی ایرانیان با وبلاگ بود و وبلاگ‌نویسی به عنوان یک پدیده‌ی نو در کشور مطرح شده بود‌، شاید جزو صد نفر اولی بودم که وبلاگ می‌نوشتم و برای تدریس در دانشکده از آن استفاده می‌بردم‌. پس از چند سال مسئولیت‌های گوناگون در دانشکده‌، با موضوع آموزش الکترونیکی آشنا شدم و با همراهی و هم‌کاری جمعی از اساتید و دانش‌آموختگان دانشکده‌، به فکر تأسیس دانشکده‌ای مجازی افتادیم‌. از آن‌جا که دانشکده نیز با درخواست‌های فراوان مواجه بود و قصد داشت آموزش حدیث و علوم آن را گسترش دهد‌، با این ایده به صورت اجمالی و مشروط موافقت کرد و پی‌گیری جدی برای راه‌اندازی دوره‌های آموزش الکترونیکی با وجود محدودیت‌ها و مشکلات فراوان آغاز شد و به لطف الهی با سرعت به موفقیت‌های بزرگی دست یافت‌.

این آموزش الکترونیک به زبان ساده چیست‌؟

- آموزش الکترونیکی‌، یک روش آموزشی است که در آن تلاش می‌شود از جدیدترین ابزار‌ها و امکانات فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات برای تسهیل و اثربخشی بیش‌تر آموزش‌، استفاده شود‌. امروزه شبکه‌ی جهانی اینترنت به‌عنوان برجسته‌ترین دست‌آورد این فن‌آوری‌، شرایطی را فراهم آورده است که هر کس از هر مکان و در هر زمان‌، بتواند اطلاعات و آموزش‌های مورد نیاز خود را به دست آورد و با اساتید و دیگر دانشجویان ارتباط علمی داشته باشد‌.

آموزش الکترونیک چه تفاوتی با آموزش سنتی دارد‌؟

- در شیوه‌ی آموزش الکترونیک‌، دیگر نمی‌توان از الگوهای آموزشی سنتی پیروی کرد یا همان درسی را که در کلاس حضوری ارائه می‌شود ضبط کرد و صوت یا فیلم آن را در اختیار فراگیر گذاشت‌. در این‌جا باید نقش اصلی را در یادگیری به خود دانش‌آموز یا دانشجو داد و شرایط و امکانات را به نحوی تنظیم کرد که او بتواند شخصاً از منابع استفاده کند و با راهنمایی معلم و تعامل با محتوا و دیگر فراگیران‌، خودش مطالب را یاد بگیرد و حتی بخشی از محتوا را تولید کند‌. در واقع سرفصل و اهداف آموزشی‌، یکی است‌؛ اما قالبی که محتوا در آن قرار می‌گیرد‌، فرق دارد‌.

مزایای این سیستم چیست‌؟

- یادگیری الکترونیکی دارای مزایا و محاسن فراوانی است‌. از جمله این‌که بسیاری از موانع و محدودیت‌های تحصیل و یادگیری را از بین می‌برد یا کاهش می‌دهد‌. فاصله‌های زمانی و مکانی را کوتاه می‌کند و برای کسانی که قادر به حضور در محل کلاس یا دانشگاه نیستند‌، شرایطی را ایجاد می‌کند تا کلاس را به خانه یا محل کار خود بیاورند‌. یکی از نتایج بهره‌گیری از این فن‌آوری‌، گسترش آموزش و ارتقای دانش جامعه و نزدیک شدن به عدالت آموزشی است‌.

و احتمالاً مشکلات و معایبی هم وجود دارد‌؟

- البته‌، مهم‌ترین محدودیت یادگیری الکترونیکی‌، محروم شدن فراگیر از حضور در جمع هم‌کلاسی‌ها و مواجهه‌ی چهره به چهره با اساتید است‌. هم‌چنین وابستگی آن به ابزارهای فنی و ارتباط اینترنتی‌، می‌تواند مشکلاتی اجرایی و فرهنگی را در پی داشته باشد‌؛ ضمن این‌که جذابیت‌ها و آلودگی‌های محیط اینترنت‌، معمولاً آسیب‌هایی را برای کسانی که مراقبت لازم را انجام نمی‌دهند و با فرهنگ این فضا آشنا نیستند‌، به همراه دارد.

الآن بسیاری از دانشگاه‌های کشور به سمت برگزاری دوره‌های مجازی رفتند‌؛ وضعیت آموزش مجازی در کشور ما چگونه است‌؟

- در آغاز حرکت به سوی آموزش و یادگیری الکترونیکی در کشور‌، اقدامات خوبی در این زمینه انجام شد‌؛ ولی متأسفانه مشکلات و موانع فراوانی در برابر این حرکت قرار گرفت و در حال حاضر شرایط خوبی در این زمینه نداریم‌. گذشته از مشکل جدی دسترسی به اینترنت در کشور و ضعف شدید زیرساخت‌های ارتباطی که ایران را در ردیف آخرین کشورهای جهان در دسترسی به پهنای باند اینترنت قرار داده‌، اساساً این موضوع در کشور ما متولی خاصی ندارد و به حال خود رها شده است‌. خلأهای قانونی و نظارتی نیز موجب افزایش مشکل و بلاتکلیفی مراکز آموزشی و مخاطبان می‌شود‌. تجاری شدن برخی نگاه‌ها به این موضوع و عمل‌کرد ضعیف برخی از مجریان این دوره‌ها نیز‌، آسیب‌هایی جدی به اعتبار و جای‌گاه آن وارد ساخته و این روش کارآمد را بدنام کرده است‌.

شما زمانی مشاور رییس سازمان ملی جوانان در حوزه‌ی فن‌آوری اطلاعات بودید‌. چه کارهایی در آن دوره در این رابطه انجام شد‌؟

- در دوران نسبتاً کوتاهی که این مسئولیت را برعهده گرفتم‌، تصور می‌کردم می‌توان از طریق آن سازمان به پیش‌رفت این فن‌آوری در کشور کمک کرد و زمینه‌های مناسبی را برای بهره‌گیری مفید جوانان از فضای مجازی فراهم آورد؛ اما پس از مدتی تلاش و پی‌گیری‌، به این نتیجه رسیدم که شرایط برای چنین اهدافی فراهم نیست و از ادامه‌ی هم‌کاری عذرخواهی کردم‌.

الآن مشغول چه کاری هستید‌؟

- در کنار تدریس و فعالیت‌های اجرایی‌، یکی از طرح‌هایی که این روزها بخشی از وقتم را به خود اختصاص داده‌، بررسی میزان حضور ادیان و مذاهب گوناگون در فضای مجازی و شیوه‌های بهره‌گیری از شبکه‌ی اینترنت برای اهداف مذهبی است‌. در نخستین گام‌، مروری بر وضعیت موجود داشتم و سعی کردم تجارب و پیش‌رفت‌های این عرصه را بشناسم‌. نتیجه‌ی این بررسی را در قالب اسلاید‌های پاورپوینت‌، در سایت شخصی‌ام قرار دادم تا علاقه‌مندان با نکات اصلاحی و تکمیلی خود‌، در این طرح سهیم شوند‌.

ممنون از فرصتی که در اختیار ما و خوانندگان مجله‌ی مهیار گذاشتید.

در یک نگاه

نام‌: سید‌حمیدرضا محمودزاده حسینی

تاریخ تولد‌: 1352

سال ورود به حوزه‌ی علمیه‌ی قم‌: 1370

برخی از اساتید‌: آیات عظام: جوادی آملی‌، شبیری زنجانی‌، حائری و مددی

برخی از سوابق اجرایی:

* ریاست مرکز آموزش الکترونیکی دانشکده‌ی علوم حدیث

* مشاور فن‌آوری اطلاعات رییس سازمان ملی جوانان

* عضو هیئت امنای مجتمع آموزشی حضرت عبدالعظیم(ع)

* عضو هیئت مدیره‌ی مؤسسه‌ی آموزش شهر

* عضو شورای عالی فرهنگی آستان مقدس حضرت عبدالعظیم(ع)

* تدریس در دانشکده‌ی علوم حدیث

فعالیت در عرصه‌ی فن‌آوری اطلاعات:

* دبیر جشنواره‌های الکترونیکی طوبی (www.toobaa.ac.ir)

* تأسیس و مدیریت پای‌گاه اینترنتی دانشکده‌ی علوم حدیث (www.hadith.ac.ir)

* تأسیس و مدیریت دانشکده‌ی مجازی علوم حدیث (www.vu.hadith.ac.ir)

* دبیر جشنواره‌ی الکترونیکی پیامبر اعظم (www.payambar.ir)

* ایجاد و مدیریت وبلاگ تخصصی تعلیم (www.taalim.ir)، با موضوع یادگیری الکترونیکی

یک خاطره‌ی شیرین

بچه‌های دوره‌ی مدرسه‌ی علوی‌، قرار گذاشته بودند پنجم شهریور سال 90‌، به مناسبت بیستمین سال فارغ‌التحصیلی از دبیرستان‌، افطار را در مدرسه‌ی راهنمایی نیک‌پرور دور هم باشند‌. مشتاقانه این دعوت را اجابت کردم و به جمع هم‌کلاسی‌ها و دوستان دوران دبستان و راهنمایی شتافتم‌. جلسه‌ای شیرین و خاطره‌انگیز بود‌. دوستانی که 32 سال پیش‌، با آن‌ها پای درس مرحوم نیرزاده می‌نشستیم و تا پایان مقطع راهنمایی با هم بودیم‌. البته‌، بسیاری از آن‌ها دبیرستان را نیز با هم بودند‌؛ اما من پس از یک ماه که دبیرستان علوی را تجربه کردم‌، به دلیل اشتیاقی که برای تحصیل در حوزه داشتم‌، ترجیح دادم تغییر رشته دهم و به دبیرستان مطهری بروم‌. به همین دلیل‌، 24 سال بود که بعضی از دوستان را ندیده بودم‌. لحظه‌ی ملاقات هم‌شاگردی‌ها و خیره شدن به چهره‌های هم‌، برای تشخیص افراد و یادآوری اسامی‌، بسیار دیدنی و شیرین بود‌.

تعلیم

شاید خیلی از شما به دلیل مشکلات کار و درس و یا فاصله‌های مکانی‌، فرصت حضور در جلسات علمی‌، فرهنگی و دینی را نداشته باشید‌. روشی که حاج‌آقا حسینی با تکیه بر فضای مجازی به کار بردند و با استقبال خوبی هم رو به رو شد‌؛ جلسات مجازی شرح کتاب توحید شیخ صدوق .

در کنار برنامه‌ها و کلاس‌های رسمی دانشکده‌ی مجازی علوم حدیث‌، برخی فعالیت‌های فوق برنامه و کلاس‌های عمومی و آزاد نیز به صورت آن‌لاین برگزار می‌شد‌. یکی از این برنامه‌ها‌، جلسه‌ای هفتگی بود که به مدت چندین سال‌، هر سه‌شنبه شب آن را به صورت اینترنتی برگزار می‌کردیم و متن کتاب توحید مرحوم شیخ صدوق را با هم می‌خواندیم و درباره‌ی احادیث اعتقادی و زیبای آن با دانشجویان و دیگر علاقه‌مندانی که در جلسات حضور می‌یافتند به گفت‌و‌گوی اینترنتی می‌نشستیم‌. توضیحات بیش‌تر در این زمینه و فایل صوتی و دیگر نتایج این جلسات را در بخش دروس الکترونیکی سایت خود به نشانی www.taalim.ir قرار داده‌ام و علاقه‌مندان می‌توانند به آن مراجعه کنند‌.□

فهرست عناوین
فونت درشتر
فونت ریزتر
نسخه متنی
نسخه چاپی
ارسال به دوستان