دی 1393 دوشنبه
آخرین شماره ها
نشریات دیگر
امکانات مقاله
فونت درشتر
فونت ریزتر
نسخه متنی
نسخه چاپی
ارسال به دوستان
شيوه نويسندگى و نگارش



نقطه گذارى و علامات آن (2)
در بحث قبل موارد نقطه گذارى را تا حدى روشن كرديم .اينك براى تتميم مقال و تكمله موارد ديگرى را - بعنوان ذيل - بدان مى افزاييم تااين مبحث خاتمه يابد و به بحث ديگرى بپردازيم .

1 ويرگول ( ) در موارد زير بكار مى رود: الف - وقتى چند حرف در پى هم ذكر شود. مانند:ا ب ج ود (كلمه ابجد) را مى سازد.

ب - وقتى دو كلمه در پى هم طورى آمده است كه احتمال دارد خواننده آنها را با كسره اضافه بخواند:

شاخ تر را چنانكه خواهى پيچنشود خشك جز به آتش راست .
(سعدى )
و صفهاى دوره جاهلى كه منحصر به اسب و شتر و صحراهاى سوزان آسمان صاف و پر ستاره عربستان است جاى خود را به توصيف آلات و ادوات تجملى ماكولات و مشروبات ابنيه و عمارات مجالس بزم و رسوم زندگى اجتماعى مى دهد.

ج- در جايى كه ماخذى را در پاورقى يا در يادداشتى مى آوريم يا آدرسى را بدست مى دهيم مانند: منتخب التواريخ معينى معين الدين نطنزى چاپ تهران 1336 ص 279 - 280.

روضات الجنات چاپ دانشگاه تهران ج 2 ص 44.

مشهد خيابان رازى كوچه زرين شماره 45.

2 پون ويرگول نقطه ويرگول () علاوه بر مواردى كه نقل كرديم در مورد كلماتى مانند:

مثلا يعنى به عباره اخرى و ... آورده مى شود مانند:

آئينه خاطر يعنى ساده دل صافى درون و سليمدل .

اعمل ماشئت : يعنى هر چه مى خواهى بكن .

لغت ابزار سخن گفتن به عباره اخرى وسيله داد و ستد فكر بيان مقاصد و تفهيم و تفاهم مى باشد.

3 دو نقطه (:) همچنانكه پيش از مقول قول مى آيد پيش از معنى كلمات و بعداز لغت مورد نظر نيز آورده مى شود مانند:

آب بها: پولى كه بابت آب مصرف شده به سازمان آب يا شهردارى دهند.

4 گيومه[ ]:

الف - براى نقل قول بكار برده مى شود. مانند:

پيامبر گرامى[ ص] فرموده است :اطلب العلم من المهداللحديعنى [زگهواره تا گور دانش بجوى] .

ب - عنوانها معمولا داخل در گيومه آورده مى شود مانند: باب پنجم گلستان[ در عشق و جوانى] است .

هرگاه دخل نقل قول كلمه اى باشد كه نويسنده بخواهد بدان برجستگى خاص دهد آن را داخل (كمانك شكسته ) مى آورد مانند:

يكى از نويسندگان مى نويسد:كلمه[ كولتور] فرانسوى است و در زبان فارسى آن را به[ فرهنگ] ترجمه مى توان كرد.

5 علامت سئوال يا پرسش (؟) علاوه بر موارد ذكر شده در جائى كه نويسنده نسبت به چيزى شك دارد آورده مى شود مانند:

جامى بعداز بازگشت به هرات بقيه عمر را صرف امورادبى و ادامه روابط نزديك با دربار سلطان حسين بايقرا و رجال و شخصيت هاى معاصر خود كرد تا به سال 898 ه.ق . در هشتاد و دو سالگى (؟) در هرات بدرود حيات گفت .

بنابه گفته ابودلف كيماكان در خيمه هايى از پوست جانوران زندگى مى كردند و سرزمينشان انگور نيمه سياه و نيمه سفيد (؟) توليد مى كرده است .

6 پرانتز يا دو كلمان () در موارد زير هم بكار مى رود:

براى نشان دادن مطالب توضيحى معترضه يا فرعى . مانند:

بر عقايد عضديه ( از عضدالدين ايجى ) در قرن نهم عده اى از علماى كلام شروحى نوشته اند كه از آن جمله است : شرح علامه ميرسيد شريف جرجانى (م 816) بر آن .

كاتبى منظومه هايى از قبيل[ گلشن ابرار] بتقليداز مخزن الاسرار نظامى[ ده باب] (بتقليداز بوستان سعدى ) دارد.

7 دو قلاب يا كروشه در نمايشنامه ها يا سناريوهاى سينمائى در مواردى كه دستوراجرا يا نحوه رفتار بدست داده مى شود آورده مى شود. مانند:

خسرو: با چهره اى درهم و موهايى ژوليده من اصلا به زندگى خوشبين نيستم .

تقى : در حالتى كه دست به دل گرفته و آه و ناله دارد وارد مى شود كجا رفت ؟ سليطه كجا رفت ؟ بگيد!

8 خط فاصله يا تيره (- ):

الف - براى مجزا كردن بخشهايى از عبارت مخصوصا در جائى كه ارتباط اجزاء كلام حفظ شود مى آيد مانند:

درباره ايران بعدازاسلام - چنانكه ايران پيش ازاسلام نيز - با معلومات كنونى تاليف تاريخ تركيبى كارى است - بدون شك - دشوار گستاخانه وادعا آميز.

ب - براى جمله معترضه مانند:

به چنين بزرگانى - كه ذر نام يك يك آنها درين جا ضرورت ندارد - و به همه دوستداران حقيقت و دوستداران انسانيت اين كتاب را هديه مى كنم .

ج- براى جدا كردن تاريخها و در حقيقت بجاى[ از] يا[ تا] آورده مى شود مانند:

ديماه - بهمن 1348.

دهه اول قرن چهاردهم هجرى (130010).

د- بين كلماتى كه معمولا با هم مى آيند مانند:

ايران در برابر توطئه جهانى امپرياليسم - صهيونيسم ايستاده است .

دائره سياسى ايدئولوژيك شهربانى

خوب كار مى كند.

ه- هرگاه نيمه اى از كلمه اى در آخر سطر و نيم ديگر دراول سطر بعد قرار گيرد بايد بين دو جزع يك كلمه (تيره يا خط فاصله ) گذاشت مانند:

عبدالله بن لطف الله بهدادينى خوافى معروف به[ حافظ ابرو] و ملقب به شهاب الدين است .

9 خط ممتد () براى برجسته تر كردن برخى از جملات يا عبارت معمولا زير آن جمله ها يا عبارت خط ممتد مى كشند. به همين منظور گاه برخى كلمات يا عناوين مقالات يا كتابها يااسامى را با حروف سياه يا با حروف كج ( ايتاليك ياايرانيك ) چاپ مى كنند.

10 مميزالف - براى جدا كردن تاريخ هجرى و ميلادى يا شمسى و قمرى بكار برده مى شود (معمولا سمت راست تاريخ هجرى و سمت چپ تاريخ ميلادى ) و نيز ( هجرى سمت راست و شمسى چپ است ). در تاليف ادريسى (549.1154)اخبار مشروح درباره زراعت و زندگى شهرى تركان ديده مى شود. نوه دخترى من (1400.1359) متولد شده است .

ب - گاه در كتابهاى لغت يا كتب ادبى براى نشان دادن دو لغت معادل كه فقط از جهت ابدال يا تخفيف با[ با] فرق دارد بكار مى رود مانند:

سوراخ .سولاخ - پاداش .پاداشن اشتر.شتر.

--------------------------------------------------------------------------------

پاورقى :
آنچه دراين مقاله مى آيد غيراز مواردى است كه بدانهااشاره شده است